ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ੫੫੦ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ ਜੀ (1ਪ੍ਰ:-171ਪ੍ਰ:)

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ੫੫੦ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ ਜੀ 

1.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ:15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1469 ਈ . ਨੂੰ . 

2.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ? 
ਉ: ਰਾਇ - ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ । 

3.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ? 
ਉ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 

4.ਪ੍ਰ: ਰਾਇ - ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ 

5.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ?
ਉ: ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦੇਵੀ ਜੀ । 

6.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਮਹਿਤਾ ਕਲਿਆਣ ਰਾਏ ਜੀ ( ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ) 

7.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਸ਼ਿਵ ਰਾਮ ਬੇਦੀ 

8.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਾਦੀ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਬਨਾਰਸੀ ਜੀ 

9.ਪ੍ਰ: ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਪੋਠੋਵਿੰਡ 

10.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭੈਣ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ 

11.ਪ੍ਰ: ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਸਨ ? 
ਉ: 5 ਸਾਲ 

12.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਮਾਤਾ ਸੁੱਲਖਣੀ ਜੀ 

13.ਪ੍ਰ: ਮਾਤਾ ਸੁੱਲਖਣੀ ਜੀ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਬਟਾਲੇ ਦੇ 

14.ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਸੰਨ 1487 ਈ. ਨੂੰ

15 ਪ੍ਰ: ਮਾਤਾ ਸੁੱਲਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਮੂਲ ਚੰਦ ਜੀ 

16 ਪ੍ਰ: ਮਾਤਾ ਸੁੱਲਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ ? 
ਉ: ਮਾਤਾ ਚੰਦੋ ਰਾਣੀ ਜੀ 

17 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ? 
ਉ : ਦੋ

18 ਪ੍ਰ : ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕੀ ਨਾਂ ਸਨ ? 
ਉ: ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਤੇ ਲੱਖਮੀ ਦਾਸ 

19 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਕਿਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ ?
ਉ: ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ 

20 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਕਿਸ ਪਿੰਡ ਸਨ ? 
ਉ: ਚਾਹਲ ( ਨੇੜੇ ਲਾਹੌਰ ) 

21 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਸੰਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ? 
ਉ: 1475 ਈ . ਨੂੰ 

22 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਪਾਂਧੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ? 
ਉ: ਗੋਪਾਲ ਪਾਂਧੇ ਕੋਲ 

23 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਿਸ ਵਿਦਵਾਨ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ? 
ਉ: ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਜਾਂ ਬੈਜ ਨਾਥ ਕੋਲ 

24 ਪ੍ਰ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਫਾਰਸੀ ਪੜਨ ਲਈ ਕਿਸਦੇ ਮਰੱਸੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ? 
ਉ: ਕਾਜੀ ਕੁਤਬਦੀਨ ਕੋਲ 

25 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਡੰਗਰ ਚਾਰਨ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਪਿੰਡੋ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ 

26 ਪ੍ਰ: ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਫਸਲ ਕਿਸਨੇ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੇ 

27 ਪ੍ਰ: ਕਿਸਾਨ ਕਿਸ ਕੋਲ ਫਰਿਆਦੀ ਹੋਇਆ ? 
ਉ: ਰਾਇ ਬੁਲਾਰ ਕੋਲ 

28 ਪ੍ਰ: ਰਾਇ ਬੁਲਾਰ ਕੌਣ ਸੀ ? 
ਉ: ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਚੌਧਰੀ

29 ਪ੍ਰ: ਰਾਇ ਬੁਲਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲੀ 

30 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪੰਡਿਤ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ? 
ਉ: ਹਰਦਿਆਲ 

31 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ?
ਉ: ਵੀਹ ਰੁਪਏ 

32 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਖਰਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਚੂਹੜਕਾਣੇ ਵੱਲ 

33 ਪ੍ਰ: ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਿਲੇ ? 
ਉ: ਭੁੱਖੋਂ ਸਾਧੂ 

34 ਪ੍ਰ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ? 
ਉ: ਭੋਜਨ ਖਵਾ ਕੇ 

35 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਤੇ ਪਿਤਾ ਕਾਲੂ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸੀ ? 
ਉ: ਪਿਤਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ 

35 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ( ਸੁਪੱਤਨੀ ) ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ ? 
ਉ: ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ 

36 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੁਹਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ ? 
ਉ: ਬਟਾਲਾ 

37 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੁਹਰੇ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਸੀ ? 
ਉ: ਮੂਲ ਚੰਦ ਜੀ 

38 ਪ੍ਰ: ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਨੂੰ ਭਾਈਆ ਜੈ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ?
ਉ: ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਲੈ ਜਾਵੇ 

39 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਕਿਹੜੇ ਸੰਨ ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ ? 
ਉ: 1484 ਈ . ਵਿੱਚ 

40 ਪ੍ਰ: ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦਾ ਨਵਾਬ ਕੌਣ ਸੀ ? 
ਉ: ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ 

41 ਪ੍ਰ: ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਮੋਦੀਖਾਨੇ ਵਿਚ ਮੋਦੀ ਦਾ 

42 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ? 

ਉ: ਇਮਾਨਦਾਰੀ , ਨੇਕੀ ਤੇ ਸਿਦਕ ਦਿਲੀ ਨਾਲ

43 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਜਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ ? 
ਉ: ਭਾਈ ਜੈ ਰਾਮ ਜੀ 

44 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਜਾ ਜੀ ਕੋਲ ਕਿਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਏ ? 
ਉ: ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ 

45 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ? 
ਉ: ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਤੋਂ 

46 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਵੇਈ ਨਦੀ ਤੇ 

47 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੇਈ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ 

48 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਫੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਉਦਾਸੀਆਂ 

49 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ? 
ਉ: ਚਾਰ 

50 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ? 
ਉ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ 

51 ਪ੍ਰ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਸਨ ? 
ਉ: 10ਸਾਲ

52 ਪ੍ਰ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਕਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਰਾਇ - ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਦੇ 

53 ਪ੍ਰ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਕਿਹੜਾ ਸਾਜ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਰਬਾਬ 

54 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ? 
ਉ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ 

55 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ? 
ਉ: 1497 ਈ : ਵਿੱਚ 

56 ਪ੍ਰ: ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਸੀ ? 
ਉ: 28 ਸਾਲ 

57 ਪ੍ਰ: ਸੈਦਪੁਰ ( ਐਮਨਾਬਾਦ ) ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਲਾਲੋ ਤਰਖਾਣ ਦੇ 

58 ਪ੍ਰ: ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਕੌਣ ਸੀ ? 
ਉ: ਸੈਦਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਧਨਾਢ ਆਦਮੀ 

59 ਪ੍ਰ: ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀ 

60 ਪ੍ਰ: ਐਮਨਾਬਾਦ ਦੇ ਹਾਕਮ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਸੀ ? 
ਉ: ਮਲਕ ਭਾਗੋ 

61 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਭੋਜ ਦਾ ਸੱਦਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਮਲਕ ਭਾਗੋ 

62 ਪ੍ਰ: ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲੈ ? 
ਉ: ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੂੰ 

63 ਪ੍ਰ: ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਕਿਸ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਿਲੇ ? 
ਉ: ਚਤੁਰ ਦਾਸ ਨੂੰ 

64 ਪ੍ਰ: ਕਾਮਰੂਪ ਦੀ ਕਿਸ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਨੂਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ 

65 ਪ੍ਰ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਕਿਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ ? 
ਉ: ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ 

66 ਪ੍ਰ: ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਹਰਦੁਆਰ ਗਏ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਮੇਲਾ 

67 ਪ੍ਰ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਲੋਕੀ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਪਾਈ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ 

68 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਪਾਈ ਸੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ? 
ਉ: ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ 

69 ਪ੍ਰ: ਵੈਸ਼ਨੋ ਸਾਧ ਦਾ ਡੇਰਾ ਕਿਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ ? 
ਉ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ 

70 ਪ੍ਰ: ਵੈਸ਼ਨੋ ਸਾਧ ਅੱਗ ਦੀ ਚੁਆਤੀ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸ ਮਗਰ ਦੌੜਿਆ ? 
ਉ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਮਗਰ 

71 ਪ੍ਰ: ਕਲਜੁਗ ਨਾਮੀ ਪੰਡਤ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਜਗਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦਾ 

72 ਪ੍ਰ: ਜਗਨਨਾਥ ਪੂਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਆਰਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਸੱਚੀ ਆਰਤੀ ਦਾ

73 ਪ੍ਰ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਮਗਰ ਕਲਜੁਗ ਨਾਮੀ ਪੰਡਤ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਜਗਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦਾ 

74 ਪ੍ਰ: ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਆਰਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਸੱਚੀ ਆਰਤੀ ਦਾ 

75 ਪ੍ਰ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਨਾਲ ਸਾਧੂ ਨੇ ਕੀ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ? 
ਉ: ਉਹ ਬਲਦੀ ਲੱਕੜ ਲੈ ਕੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ । 

76 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਇਆ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਬਾਹਰਲੀ ਸੁਚੱਤਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੀਝਦਾ 

77 ਪ੍ਰ: ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ? 
ਉ: ਗੋਰਖਮੱਤੇ 

78 ਪ੍ਰ: ਗੋਰਖਮੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਮੱਤ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸੀ ? 
ਉ: ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਿਧਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ 

79 ਪ੍ਰ: ਗੋਰਖਮੰਤਾ ਪੀਲੀਭੀਤ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ ? 
ਉ: ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ  

80 ਪ੍ਰ: ਗੋਰਖਮਤੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਇਆ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਬਾਹਰੀ ਭੇਖਾਂ ਉੱਪਰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ 

81 ਪ੍ਰ: ਗੋਰਖਮਤੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਯੋਗੀ ਝੰਗਰ ਨਾਥ ਅਤੇ ਭੰਗਰ ਨਾਥ 

82 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ? 
ਉ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ 

83 ਪ੍ਰ: ਗੋਰਖਮੱਤੇ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ? 
ਉ: ਨਾਨਕ ਮੱਤਾ 

84 ਪ੍ਰ: ਕੋਟਦੁਆਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ? 
ਉ: ਵਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ 

85 ਪ੍ਰ: ਅਲਮੋੜਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ 

86 ਪ੍ਰ: ਗੋਰਖਮਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ? 
ਉ: ਜੋਗੀਆ ਨਾਲ 

87 ਪ੍ਰ: ਦਿਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ? 
ਉ: ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ

88 ਪ੍ਰ: ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦੀਦਾਰ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ?
ਉ: ਦੋਲਤਾਂ ਦਾਈ 

89 ਪ੍ਰ: ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਤਿਰਬੋਣੀ ਸੰਗਮ 

90 ਪ੍ਰ: ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਇਆ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ 

91 ਪ੍ਰ: ਮਨ ਦੀ ਮੈਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਰਦੀ ਹੈ ? 
ਉ: ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਨਾਲ 

92 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾ ਤੀਰਥ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਨਾਮ ਹੈ ( ਤੀਰਥ ਨਾਵਣ ਜਾਉ , ਤੀਰਥ ਨਾਮ ਹੈ ) 

93 ਪ੍ਰ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਕਦੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ? 
ਉ: ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਸਮੇਂ 

94 ਪ੍ਰ: ਅਯੁੱਧਿਆ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ ? 
ਉ: ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ 

95 ਪ੍ਰ: ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਸਾਧੂ ਮਿਲੈ ? 
ਉ: ਬੈਰਾਗੀ ਸਾਧੂ 

96 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬੈਰਾਗੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਇਆ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਸਫ਼ਲ ਹੈ 

97 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ? 
ਉ: ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ 

98 ਪ੍ਰ: ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਨਾਲ

99 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਮੇਲੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਸ਼ਿਵਾਰਤਰੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਸਮੇਂ 

100 ਪ੍ਰ: ਬਨਾਰਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਵਾਰਾਨਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  

101 ਪ੍ਰ: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਨਾਰਸ ਕਿਸ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ? 
ਉ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ 

102 ਪ੍ਰ: ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇਗਾ ਉਸਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ 

103 ਪ੍ਰ: ਪੰਡਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਗਹਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸਦੀ ਜੂਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਖੋਤਾ ( ਗਧੇ ) ਦੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ 

104 ਪ੍ਰ: ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਕਰਵਤ ( ਆਰਾ ) ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ 

105 ਪ੍ਰ: ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਚਤੁਰਦਾਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ 

106 ਪ੍ਰ: ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ - ਕਿਹੜੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤੀ ? 
ਉ: ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ , ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਤੇ ਭਗਤ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ 

107 ਪ੍ਰ: ਗਇਆ ( ਗਯਾ ) ਬਿਹਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ? 
ਉ: ਫਲਗੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 

108 ਪ੍ਰ: ਬਿਹਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਗਏ ? 
ਉ: ਆਸਾਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 

109 ਪ੍ਰ: ਆਸਾਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਕਾਮਰੂਪ ਨਾਲ 

110 ਪ੍ਰ: ਆਸਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ? 
ਉ: ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗਏ 

111 ਪ੍ਰ: ਢਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੁਰਕਾ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਮੰਦਰ ਹੈ ? 
ਉ: ਢਾਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਦਰ 

112 ਪ੍ਰ: ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਏ ? 
ਉ: ਉੜੀਸਾ 

113 ਪ੍ਰ: ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਮੰਦਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ? 
ਉ: ਜਗਨਾਥਪੁਰੀ 

114 ਪ੍ਰ: ਜਗਨਾਥਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ? 
ਉ: ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ 

115 ਪ੍ਰ: ਜਗਨਾਥਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਦੇਵਤਾ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹੈ

116 ਪ੍ਰ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਤ ਦਾ ਨਾਥ ਕੌਣ ਹੈ ? 
ਉ: ਪ੍ਰਭੂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਆਪ ਹੀ ਹੈ 

117 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕੌਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਾਜੀ ਕੁਦਰਤ ਆਪ ਹੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ 

118 ਪ੍ਰ: ਜਗਨਾਥਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਰਤੀ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ ? 
ਉ: “ ਗਗਨ ਮੈਂ ਥਾਲ ਵ ਚੰਦ ਦੀਪਕ ਬਣੋ " 

119 ਪ੍ਰ: ਜਗਨਾਥਪੂਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਪਾੜ ਉਘਾੜਿਆ ? 
ਉ: ਕਲਯੁੱਗ ਪਾਂਡੇ ਦਾ 

120 ਪ੍ਰ: ਕਲਯੁਗ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਕਿ ਬੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ 

121 ਪ੍ਰ: ਭੀਲ ਲੋਕ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸਤਾਹੈ ਹੋਏ ਸਨ ? 
ਉ: ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ 

122 ਪ੍ਰ: ਭੀਲ ਲੋਕ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਵਸਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਏ ? 
ਉ: ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਏ 

123 ਪ੍ਰ: ਭੀਲ ਲੋਕ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ? 
ਉ: ਵੈਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 

124 ਪ੍ਰ: ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ - ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਕੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ? 
ਉ: ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਜਾਂਦੇ 

125 ਪ੍ਰ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਨ ਕਾਰਨ ਕਿਸ ਭੀਲ ਦੇ ਵਸ ਪੈ ਗਏ ? 
ਉ: ਇੱਕ ਕੌਡੇ ਨਾਮੀ ਭੀਲ ਦੇ ਵਸ ਪੈ ਗਏ 

126 ਪ੍ਰ: ਧਾਲੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ? 
ਉ: ਮੈਂਠ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ 

127 ਪ੍ਰ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿੱਧੀਆਂ - ਸਿੱਧੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕੀ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਦਾ 

128 ਪ੍ਰ: ਪਾਲੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ? 
ਉ: ਤਿਲਗੰਜੀ ਨਾਮੀ ਅਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ 

129 ਪ੍ਰ: ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿੰਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸੀ ? 
ਉ: ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ 

130 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਚੌਥੀ ਉਦਾਸੀ ਕਿਸ ਸੰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ? 
ਉ: 1575 ਸੰਮਤ ( 1518 ਈ . ) 

131 ਪ੍ਰ: ਚੌਥੀ ਉਦਾਸੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਏ ? 
ਉ: ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ 

132 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ? 
ਉ: ਮੱਕਾ ਸ਼ਰੀਫ 

133 ਪ੍ਰ: ਮੱਕਾ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ? 
ਉ: ਹੱਜ

134  ਪ੍ਰ: ਮੱਕਾ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਣਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ? 
ਉ: ਹਾਜ਼ੀਆਂ ਵਾਲਾ 

135 ਪ੍ਰ: ਮੱਕਾ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਕੌਣ ਸੀ ? 
ਉ: ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ 

136 ਪ੍ਰ: ਮੱਕੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਕੇ ਪੈ ਗਏ ? 
ਉ: ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ 

137 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਤ ਕਿਸਨੇ ਮਾਰੀ ? 
ਉ: ਜੀਵਨ ਹਾਜੀ ਨੇ 

138 ਪ੍ਰ: ਜੀਵਨ ਹਾਜੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਿਹਾ ? 
ਉ: ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ , ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ , ਜੋ ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ 

139 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵਨ ਹਾਜੀ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਧਰ ਰੱਬ ਦਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਉਸ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦੇ 

140 ਪ੍ਰ: ਰੁਕਨਦੀਨ ਕਾਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ ? 
ਉ: ਰੁਕਨਦੀਨ ਕਾਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ , ' ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੂ ਹੈਂ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ' 

141 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਰੁਕਨਦੀਨ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ , ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ , ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨ ਹਨ 

142 ਪ੍ਰ: ਰੱਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਢੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ? 
ਉ: ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 

143 ਪ੍ਰ: ਰੁਕਨਦੀਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਕੀ ਮੰਗਿਆ ? 
ਉ: ਰੁਕਨਦੀਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਗੀ

144 ਪ੍ਰ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰੁਕਨਦੀਨ ਨੂੰ ਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਰੁਕਨਦੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ

145 ਪ੍ਰ: ਮੱਕੇ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ? 
ਉ: ਮਦੀਨੇ 

146 ਪ੍ਰ: ਮੌਕੇ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਹੱਜ 

147 ਪ੍ਰ: ਮਿਸਰ ਤੇ ਸੁਡਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ? 
ਉ: ਤੁਰਕੀ 

148 ਪ੍ਰ: ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੜਾ ਜਾਬਰ ਸੀ 

149 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ? 
ਉ: ਪਰਜਾ ਉੱਪਰ ਜੁਲਮ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ 

150 ਪ੍ਰ: ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ? 
ਉ: ਬਗਦਾਦ 

151 ਪ੍ਰ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ? 
ਉ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸੁੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ' ਸਤਿ ਕਰਤਾਰ ' ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ 

152 ਪ੍ਰ: ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਰਵਈਆ ਹੈ 
ਉ: ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ 

153 ਪ੍ਰ: ਬਗਦਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕੀ ਸੀ ? 
ਉ: ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਗ਼ਦਾਦ ਦੇ ਪੀਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ 

154 ਪ੍ਰ: ਬਗਦਾਦ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀ ਹੋਇਆ ? 
ਉ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ 

155 ਪ੍ਰ: ਕੀ ਬਗਦਾਦ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੈ ? 
ਉ: ਨਹੀਂ 
156 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: ਇਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ' ਥੜਾ ' 

157 ਪ੍ਰ: ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਪੜਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ? 
ਉ: 927 ਹਿਜ਼ਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਨ 1520 - 21 

158 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਉਦਾਸੀ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ? 
ਉ: 1510 ਈ : ਵਿੱਚ


159 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਬਗਦਾਦ ਕਿਸ ਸੰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ ? 
ਉ: 1512 ਈ : ਵਿੱਚ 

160 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ ਕਦੋਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ? 
ਉ: 1519 ਈ : ਵਿੱਚ 

161 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿੰਨਾਂ ਹੈ ? 
ਉ: 2 ਸਾਲ 5 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਲਗਭਗ 

162 ਪ੍ਰ: ਤੁਲੰਭਾ ਪਿੰਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ? 
ਉ: ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 

163 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ , ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੁਕ ਦੱਸੋ ?
ਉ: “ ਉਜਲ ਕੈਹਾ ਚਿਲਕਣਾ ਘੋਟਿਮ ਕਾਲੜੀ ਮਸੁ 

164 ਪ੍ਰ: ਅਟਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ? 
ਉ: ਹਸਨ - ਅਬਦਾਲ 

165 ਪ੍ਰ: ਹਸਨ - ਅਬਦਾਲ ਪਹਾੜੀ ਉੱਪਰ ਕਿਹੜਾ ਫ਼ਕੀਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਵਲੀ - ਕੰਧਾਰੀ 

166 ਪ੍ਰ: ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ? 
ਉ: ਹੰਕਾਰੀ 

167 ਪ੍ਰ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹਸਨ - ਅਬਦਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ? 
ਉ: ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਘਟਣ ਲੱਗੀ ਸੀ

168 ਪ੍ਰ: ਹਸਨ - ਅਬਦਾਲ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਚਸ਼ਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਸਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਦਾ 

169 ਪ੍ਰ: ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ? 
ਉ: ਨਗਰ - ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ 

170 ਪ੍ਰ: ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ? 
ਉ: ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ 

171 ਪ੍ਰ: ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਲੀ - ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ? 
ਉ: ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਧਾਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਮੰਗੋ